أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

14

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

تكميل كرد ، ترجمهء فارسى اين اثر است كه به دست ابو بكر كاسانى از اهالى فرغانهء كاسان در ربع اول سدهء سيزدهم ( هفتم هجرى ) در هندوستان انجام شده است . چاپ حاضر نخستين تجربهء ترجمهء كامل صيدنه به يك زبان اروپايى است . اين ترجمه براساس فتوكپىهايى از نسخهء اصلى ياد شده ( دست‌نويس منحصر به فرد به زبان عربى ) و نسخهء دست‌نويس ترجمهء فارسى آن است كه در موزهء بريتانيا نگهدارى مىشود . افزون بر نقايص دست‌نويس و وفور اصطلاحات به ديگر زبان‌ها ، تحريف‌هاى خط عربى كه اندك هم نيست به هنگام ترجمه ، دشوارىهاى بسيار ايجاد كرده است . براى رفع اين نارسايىها لازم آمد تا كار متن‌شناسى دقيق و پرزحمت با استفاده از منابع فراوان و كتاب‌هاى درسى مربوط به داروشناسى خاور زمين در سده‌هاى ميانه صورت گيرد . تمام افتادگىها و تحريف‌هاى خطى در ملاحظات و يادداشت‌ها آمده است . وانگهى در آنها تنها به جنبهء متن‌شناسى توجه نشده بلكه به توضيح اصطلاحات و نام مواد دارويى نيز توجه دقيق مبذول شده است . اميدواريم كه چاپ روسى صيدنه به روشنايى جنبه‌هاى تاريك داروشناسى در خاور ، و از آن جمله در آسياى ميانه يارى رساند و افزون‌بر اين ، منابع پيدايى بسيارى از مواد دارويى مورد استفاده در پزشكى عملى را نيز روشن سازد . صيدنه مىتواند اهمّيّت عملى محض نيز داشته باشد ؛ زيرا گياهان دارويى باارزش اما از ياد رفته را مىتوان بر پايهء اطلاعات داده شدهء بيرونى مشخص كرد ، همان چيزى كه داروشناسى اينك بيش از پيش به آن توجه دارد . او . اى . كريموف